Veel mensen die worstelen met overeten of eetbuien vragen zich af:
“Waarom grijp ik steeds naar eten terwijl ik weet dat het me uiteindelijk niet helpt?”
Het korte antwoord is: eten is vaak geen probleem op zichzelf, maar een manier om met emoties om te gaan. Emotie-eten is een belangrijk mechanisme bij overeten en ontstaat meestal niet uit zwakte of gebrek aan wilskracht, maar uit onvoldoende ontwikkelde emotieregulatie.
Emotie-eten: eten als reactie op emoties
Wanneer emoties te intens, te vaag of te overweldigend zijn, kan eten een snelle en toegankelijke oplossing lijken. Het dempt, verdooft, leidt af of geeft tijdelijk rust. Dat betekent niet dat iemand “verkeerd” eet, maar dat eten een functie heeft gekregen.
Vaak zie ik in mijn praktijk dat eten het gevolg is van inadequate manieren om met emoties om te gaan: manieren die ooit logisch of helpend waren, maar nu niet meer werken.
Wat zijn inadequate manieren van emotieregulatie?
Inadequaat betekent niet slecht of fout. Het betekent: onvoldoende passend op de lange termijn. Veelvoorkomende voorbeelden zijn:
- Niet geleerd hebben hoe je op een gezonde manier met emoties omgaat
- Als kind (of later) geleerd hebben om jezelf te troosten met eten
- Afleiding zoeken bij spanning, verdriet of leegte (eten, social media, werken, slapen)
- Emoties wegduwen of negeren
- Doorgaan “op wilskracht”, zonder stil te staan bij wat je voelt
Deze strategieën werken vaak op korte termijn, maar versterken op lange termijn juist de afstand tot jezelf.
Wat zijn adequate manieren van emotieregulatie?
Adequate manieren helpen je om emoties te dragen, te begrijpen en te reguleren, zonder jezelf te overspoelen of te verdoven. Denk bijvoorbeeld aan:
- Hulp vragen
- Emoties delen met iemand die je vertrouwt
- Uiten van je emoties
- Grenzen voelen en aangeven
- Leren verdragen dat een emotie er even mag zijn
Dit klinkt eenvoudig, maar dat is het vaak niet. Zeker niet als je dit nooit geleerd hebt.
Maar eerst: emoties leren herkennen
Voordat je iets anders kunt doen met emoties, moet je ze eerst kunnen opmerken. Dat is vaak de lastigste stap.
Veel mensen zijn gewend om niet stil te staan bij hun gevoelens. Ze functioneren, zorgen, presteren en voelen eigenlijk niet meer wat er van binnen gebeurt. In mijn werk zie ik regelmatig de moeite om emoties te herkennen, te onderscheiden en onder woorden te brengen.
Daarnaast spelen impulsiviteit en bijvoorbeeld ADHD vaak een rol: emoties komen snel op en gedrag volgt voordat er ruimte is voor bewustwording of keuze.
Stress, lichaam en emotie-eten
Chronische stress heeft een enorme invloed op emotieregulatie en eetgedrag. Ingrijpende gebeurtenissen, langdurige spanning of het gevoel altijd ‘aan’ te moeten staan, houden het lichaam in een verhoogde staat van alertheid.
Als het zenuwstelsel voortdurend onder spanning staat, wordt het veel moeilijker om emoties te herkennen en bij stil te staan.
Hoe psychomotorische therapie (PMT) hierbij helpt
Psychomotorische therapie werkt vanuit ervaren in het lichaam. Juist bij emotie-eten is dat essentieel.
In PMT werken we aan:
- Het vergroten van lichaamsbewustzijn
- Het leren herkennen van lichamelijke signalen die bij emoties horen
- Het vertragen van impulsief handelen
- Het koppelen van woorden aan wat het lichaam laat voelen
- Het verdragen van emoties
- Het leren uiten van emoties
Door te oefenen met stilstaan, bewegen, spanning en ontspanning, ontstaat er langzaam meer ruimte tussen gevoel en gedrag. In die ruimte kan een andere keuze ontstaan dan automatisch naar eten grijpen.
Tot slot
Emotie-eten is geen gebrek aan discipline, maar een signaal. Een uitnodiging om te kijken naar wat er van binnen gebeurt en wat er gemist is in het leren omgaan met emoties.
Het goede nieuws: emotieregulatie is te leren. Stap voor stap, via het lichaam, op een manier die past bij jou.
Herken je jezelf hierin en ben je benieuwd wat PMT voor jou kan betekenen? Dan nodig ik je uit om verder te lezen op mijn website of contact op te nemen.